Miasto i Gmina Szczucin-strona oficjalna Urządu Miasta i Gminy w Szczucinie

Materiał Informacyjny -kopiowanie i przetwarzanie możliwe za zgodą właściciela

Włodzimierz Chorązki
Uniwersytet Jagielloński


HERALDYKA GMINY SZCZUCIN

Opracowanie historyczno-heraldyczne


Kraków, lipiec 2007 r.

HERALDYKA GMINY SZCZUCIN

EKSPERTYZA HISTORYCZNO-HERALDYCZNA

Wstęp

Ustawa o samorządzie terytorialnym z 8 marca 1990 roku, zezwala jednostkom samorządu lokalnego na posiadanie swoich symboli. W praktyce okazało się, iż ustawodawca rozumiał pod tym pojęciem herb, logo lub jednostkowy sztandar. Dopiero ustawa o samorządzie powiatowym: artykuł 12 ustęp 10 z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie powiatowym (Dz. U. Nr 91, poz. 578 z późn. zm.) i artykuł 3 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 1978 r. o odznakach i mundurach (Dz. U. Nr 31, poz. 130 z późn. zm.) zezwala powiatom (i innym jednostkom samorządu lokalnego) na posiadanie pełnego kompletu symboli, tj.: herbu, flagi, baneru, chorągwi, sztandaru i pieczęci.
Niewielu z nas uświadamia sobie, że zewsząd otaczają nas umowne symbole, które informują, ostrzegają, edukują i ułatwiają rozpoznawanie różnorodnych przedmiotów, instytucji oraz osób. W tej grupie znajdują się uproszczone znaki rozpoznawcze podmiotów gospodarczych, stacji radiowych i telewizyjnych itp., noszące nazwę — logo, a także znane powszechnie odznaki i emblematy klubów sportowych, czyli coś pośredniego między wspomnianym logo, a herbem.
Herby w Europie mają już prawie tysiącletnią tradycję. Herb w Polsce, jako oznaka władzy królewskiej lub książęcej, pojawił się stosunkowo późno, bo na przełomie XII i XIII wieku. Jako pierwsi zaczęli używać herbu Piastowie śląscy, a miało to miejsce w pierwszych latach XIII wieku. Ukoronowany srebrny orzeł w czerwonym polu, jako herb Królestwa Polskiego oficjalnie pojawił się dopiero w 1295 roku! Chociaż kilkadziesiąt lat wcześniej, w okresie rządów księcia Leszka Białego, był znakiem dzielnicy wielkopolskiej, a później dzielnicy senioralnej, czyli Ziemi Krakowskiej.
Herb jako znak identyfikacyjny poszczególnych polskich rodów rycerskich pojawił się również bardzo późno, bo w końcu XII wieku. Do tej pory wojom wystarczyło tzw. zawołanie — wspólne dla określonej grupy współziomków lub przedstawicieli jednego rodu. Niektóre rody (zwłaszcza zamożne) używały znaków własnościowych, podobnych do znanych wcześniej ludom koczowniczym — tamgi. Jak przypuszcza część historyków — w prostej linii wywodziły się one od skandynawskich lub starosłowiańskich runów. Blisko 40% polskich średniowiecznych herbów rycerskich łatwo zidentyfikować jako dawne runy, choć przyjęły one na tarczach herbowych kształty oręża i przedmiotów będących na wyposażeniu rycerstwa lub ich fragmentów np.: miecze, kopie, kosy, podkowy, łuki, strzały, topory, strzemiona, hełmy, elementy urządzeń oblężniczych itp. Burzliwy rozwój polskiej heraldyki rycerskiej rozpoczął się w 2 połowie XIV wieku. Jednak duża część trzynasto- i czternastowiecznych herbowych rodów rycerskich nie występowało już w 1 połowie wieku XV.
Słabe ekonomicznie i demograficznie herbowe rody zanikały. Często były wchłaniane przez mocniejsze rody. Inne dobrowolnie przechodziły pod znak silniejszego i zamożniejszego protektora. Śladem po biednych lub spauperyzowanych rodach rycerskich była znana w XVI i XVII wieku szlachta zagrodowa (szaraczkowa). Znacznie większa część znalazła się na niższym szczeblu w hierarchii społeczno-gospodarczej, zepchnięta została do stanu kmiecego lub miejskiego plebsu. Wśród nich znalazło się wielu potomków czternasto- i piętnastowiecznych sołtysów i wójtów, którzy po roku 1423 nie zdołali się przebić do stanu szlacheckiego. Niektórzy z nich nie potrafili udowodnić swojego rycerskiego („szlachetnego”) urodzenia, ze względu na brak dokumentów lub świadków. Często po wymarłych i znikłych w XIV i XV wieku rodach, pozostały w źródłach, tylko same opisy herbów lub tylko zawołania. Inne rody, które używały zbliżonych graficznie herbów, do herbów powszechnie znanych, którymi pieczętowały się zamożne rody, świadomie się pod nie podszywały.
Polska heraldyka miejska, jako graficzny symbol samorządu miejskiego, to zjawisko stosunkowo późne, gdyż czternasto- i piętnastowieczne. Tylko nieliczne miasta, zwłaszcza śląskie, małopolskie i pomorskie mogą się szczycić czternastowiecznymi, a nawet trzynastowiecznymi tradycjami herbowymi m.in.: Kraków, Szczecin, Gdańsk, Elbląg, Sandomierz, Płock, Bochnia, Olkusz, Wieliczka, Legnica, Wrocław, Świdnica i kilkanaście innych. Wcześniej praheraldycznymi symbolami miast, były znaki napieczętne z postaciami świętych — lub ich atrybutów — patronów miasta, miejscowego kościoła lub cechu. Ostatecznie herb, to ustalony według określonych zasad zwanych sztuką heraldyczną, znak osoby, wspólnoty rodzinnej (rodziny i rodu), wspólnoty terytorialnej: politycznej (państwa) lub samorządowej (województwa, powiatu, miasta, gminy, sołectwa), bądź wspólnoty zawodowej (cechów i korporacji, jak np. uniwersytety i inne szkoły wyższe) czy wspólnoty kościelnej (jak kapituły, zakony, klasztory).
Ponieważ herb pierwotnie, czyli w końcu średniowiecza, był przede wszystkim znakiem bojowo-rozpoznawczym, stąd też sztuka heraldyczna przewiduje dla niego postać kolorowego godła umieszczonego w kolorowym polu tarczy (rycerskiej) i szczegółowo określa jak wzajemnie mają się komponować barwy obu elementów (zasada alternacji barw). Zasada alternacji barw służy czytelności herbu (kontrastowości), dlatego nie kładziemy metalu (złota i srebra, a praktycznie żółtego i białego) na metal i koloru na kolor (głównie: czerwieni, błękitu, zieleni, czerni i purpury). Heraldyka zna, ale ledwie toleruje, także barwy pomocnicze, które można stosować tylko w wyjątkowych przypadkach i to bardzo oszczędnie, są nimi: brąz, pomarańczowy, szary i tzw. barwa cielista. W niektórych przypadkach kolor czarny i szary, uznawany był zarówno za barwę, jak i metal (żelazo lub stal) i traktowany jest jako neutralny, który można łączyć z innymi kolorami lub metalami. Niedozwolone jest stosowanie odcieni barw, np. jasnozielonej, ciemnozielonej, turkusowej, różowej, bordowej, jasnobłękitnej czy granatowej. Rysunek godła powinien być wyraźny, bez cieniowania i tzw. trójwymiarowości. Ma tu zastosowanie stylizacja i uproszczenie figur, ale należy unikać malarstwu i grafice „nowoczesnych form”.
Sztuka heraldyczna to także umiejętność doboru jak najmniejszej liczby znaków i figur heraldycznych oraz barw, tak by najprecyzyjniej określał właściciela herbu. Przy opracowaniu herbu, należy dążyć by pole tarczy miało jedną barwę lub metal oraz 1 — 2 figury, zachowując przy tym zasadę alternacji barw.
Tym samym współczesna heraldyka samorządowa odwołuje się do występującej jedynie w Polsce, zasady heraldycznej (szlacheckiej, ziemskiej i miejskiej), wykształconej w okresie od 2 połowy XIII do połowy XVI wieku, która to charakteryzowała się jednobarwnym polem tarczy z 1-2 znakami heraldycznymi. Od 2 połowy XVI wieku w heraldyce polskiej daje się zaobserwować zachodnioeuropejski manieryzm, polegający na tworzeniu herbów złożonych i wielopolowych — obcych polskiej tradycji oraz „udziwnionych” tarcz i kartuszy. Swoiste „zaśmiecenie” polskiej heraldyki rodowej i miejskiej nastąpiło w wiekach XVIII i XIX. Wpływ na to miały heraldyczne tradycje zaborców, nie liczące się z polską tradycją. Wiek XX to heraldyczne „niechlujstwo”, spowodowane zarówno niewiedzą projektodawców herbów, jak i uwarunkowaniami politycznymi, mającymi miejsce w latach 1948 — 1989. W modzie były socjalistyczne i industrialne symbole (robotniczo-chłopskie), kosztem wielowiekowych „obszarniczo-burżuazyjno-klerykalnych” symboli.
Po co gminie, miastu lub powiatowi herb? Otóż herb, jako oznaka lokalnej wspólnoty samorządowej, może być umieszczony na fladze gminnej, sztandarze gminy, pieczęciach gminy, na odznakach (łańcuchach, laskach, medalach itp.) władz powiatowych, miejskich i gminnych (wojewody, prezydenta miasta, starosty, burmistrza, wójta, wicestarosty, wiceburmistrza, wicewójta oraz przewodniczącego rady, jego zastępców i członków rady), na budynkach będących siedzibami władz powiatu, miasta, gminy (rady), w salach posiedzeń tych władz, na budynkach stanowiących własność samorządową, tablicach pamiątkowych fundowanych przez władze samorządowe, pismach, wizytówkach i okolicznościowych drukach władz np. gminy, a jeśli rada samorządu wyrazi zgodę także i niższych urzędników zarządu powiatu, miasta lub gminy oraz na ozdobnych słupach granicznych jednostki samorządowej (tzw. „witaczach”) i okolicznościowych transparentach. Wyjątkowo, na przedmiotach, wydawnictwach oraz środkach transportu i masowego przekazu (prasie, telewizji) osób i podmiotów nie urzędowych, ale wyłącznie czasowo i na mocy specjalnej zgody (uchwały) rady samorządu. Korzystający z herbu mogą wnosić z tego tytułu opłaty.
Flaga i chorągiew (weksylia) to znaki bojowo-rozpoznawcze lub rozpoznawcze wykonane z tkaniny i barwione wedle podobnych zasad, które obowiązują w heraldyce. Mogą być na stałe lub czasowo przymocowane do drzewca lub zawieszone swobodnie (na lince) na maszcie. Pozostałe rodzaje weksyliów to: proporce, proporczyki, bandery, bannery i sztandary. Najczęściej spotykane w Polsce proporcje płata flagi (stosunek wysokości do długości) to: 5 do 8. Chorągiew jest najstarszym polskim weksylium, znana już na początku XII wieku, prawie zawsze z wyhaftowanym, naszytym lub namalowanym herbem lub godłem herbowym i barwami występującymi w samym herbie, którego godło chorągiew przedstawia, przytwierdzona na stałe do drzewca. Chorągiew występuje najwyżej w kilku egzemplarzach.
Flaga to płat barwionego materiału, często bez godła herbowego, który może być mocowana do drzewca lub zawieszana swobodnie (na lince) na maszcie i może być powielana w nieograniczonej liczbie egzemplarzy.
Zastosowanie flagi gminnej. Flagę gminy podnosi się (nie wywiesza lub wiesza!) na maszt znajdujący się na budynku lub przed budynkiem. Należy przestrzegać by nie znajdowała się wyżej niż flaga państwowa, wojewódzka lub powiatowa. W przypadku podniesienia na budynku obok siebie flagi państwowej i flagi gminnej, to flaga państwowa powinna się znajdować po heraldycznej prawej stronie, (czyli na lewo od patrzącego). W przypadku trzech weksyliów, np.: wojewódzkiego i powiatowego, to flagę wojewódzką umieszcza się pośrodku, powiatową po prawej (lewej dla patrzącego), a gminną po lewej (prawej dla patrzącego).
W przeciwieństwie do flagi państwowej i wojewódzkiej, flaga powiatowa lub gminna może być podnoszona wyłącznie na obiektach powiatowych lub gminnych, chyba, że władze gminne (powiatowe) wyrażą zgodę na oflagowanie innych obiektów i obszarów, gdyż jest ona tzw. flagą urzędową.

1. Położenie geograficzno-przyrodnicze Gminy Szczucin

Gmina Szczucin leży północno-wschodniej części województwa małopolskiego, na obszarze Niziny Nadwiślańskiej będącej częścią Kotliny Sandomierskiej (Powiśla Dąbrowskiego). Naturalną północną granicę gminy wyznacza rzeka Wisła. Przez gminę przepływa także rzeka Breń oraz dziesiątki drobniejszych cieków wodnych i starorzeczy. Jest także najdalej na północny-wschód wysuniętą gmina powiatu dąbrowskiego. Od zachodu graniczy z gminą Mędrzechów, przez Wisłę z gminą Pacanów (pow. buski, woj. świętokrzyskie), gminą Łubnice (pow. staszowski, woj. świętokrzyskie), od wschodu z gminami: Czermin i Wadowice Górne (pow. mielecki, woj. podkarpackie), od południa z gminą Radgoszcz oraz miastem i gminą Dąbrowa Tarnowska.
Powierzchnia gminy wynosi 119,83 km˛. W skůad gminy wchodzi 1sołectw: Borki, Brzezówka, Dąbrowica, Delastowice, Laskówka Delastowska, Lubasz, Łęka Szczucińska, Łęka Żabiecka, Maniów, Radwan, Skrzynka, Słupiec, Suchy Grunt, Szczucin, Świdrówka, Wola Szczucińska, Zabrnie i Załuże.
Gmina liczy prawie 13500 mieszkańców (stan w połowie 2006 roku) z tego blisko 3800 osób mieszka w Szczucinie — stolicy gminy. Poza nim najludniejszym sołectwem jest Słupiec liczący ponad 1150 osób. Niewiele mniejszy jest Lubasz, który liczy ok. 1000 mieszk. Dąbrowica liczy ok. 860 mieszk.; dwie miejscowości: Borki i Radwan liczą po ok. 730–750 mieszk.; Skrzynka i Brzezówka — po ok. 680 mieszk.; Maniów — ok. 640; Wola Szczucińska — 580; Suchy Grunt — ok. 540; Zabrnie ok. 510; Świdrówka ok. 500; Łęka Szczucińska ok. 400; Delastowice — ok. 330 mieszk., Laskówka Delastowska — ok. 250; Załuże — ok. 230. Najmniejszą miejscowości gminy jest Łęka Żabiecka — ok. 120 mieszk.
Szczucin i poszczególne sołectwa (i przysiółki) położone są w płaskich dolinach zalewowych Wisły, Brenia i ich dopływów oraz kanałów lub na niewielkich terasach wznoszących się kilka metrów nad ich poziomem. Generalnie na terenie gminy dominują obszary nizinne, z lekka miejscami pofalowane. Cała gmina wznosi się od 158 do 168 m n.p.m. Wzdłuż północnego skraju doliny Brenia porastają lasy będące resztkami dawnej Puszczy Nadwiślańskiej. Zajmujące niewiele ponad 12,3% powierzchni gminy. Dominuje w nich drzewostan sosnowy i świerkowym z domieszką drzewostanu liściastego: dębu, lipy i brzozy. Łęgi i doliny potoków porośnięte są olszyną, topolą białą i wierzbą wiciową oraz purpurową. Na terenie gminy występują endemiczne rośliny: storczyk plamisty, kruszczyk błotny, podkolan zielonawy, konwalia majowa, goździk kosmaty i centuria pospolita (głównie w pobliżu licznych śródleśnych oczek wodnych) oraz kępy macierzanki i tarniny na piaszczystych wydmach. Z fauny można na terenie gminy spotkać: jelenie, sarny, dziki, lisy, kuny, borsuki, a z ptaków: myszołów zwyczajny, kobuz, dudek i dzięcioł zielonosiny.
Na terenie gminy dominują żyzne gleby madowe (głównie I, II i III klasy) tylko niewielki procent stanowią gleby V i VI klasy. Użytki zielone stanowią 73,1% powierzchni gminy, w tym grunty orne blisko 70%. Główne uprawy to zboże (51%), ziemniaki (8%) fasola (4%) i uprawy pastewne (buraki i kukurydza). Największą część upraw zbożowych stanowi pszenica.
Wschodnia granica gminy Szczucin, jest jednocześnie granicą między Krakowiakami Wschodnimi, a grupą przejściową zachowującą jeszcze krakowskie elementy folklorystyczne, ale będąca pod wpływem cech folklorystycznych, charakterystycznych zarówno dla Południowych Lasowiaków, jak i Rzeszowiaków Zachodnich.

2. Zarys historii Gminy Szczucin

Nie zalesione tereny na prawym brzegu Wisły były dogodnym miejscem do osadnictwa już w okresie neolitu. Walory tego miejsca doceniły ludy licznie zamieszkujące te ziemie w okresie wpływów rzymskich (VI w. p.n.e. do IV w. n.e.). Nieprzypadkowo miejsca po dawnych osiedlach założonych jeszcze przez przedstawicieli przeróżnych kultur, m.in.: łużyckiej i przeworskiej, które przypisywane są ludom wenedzkim (najbliżsi im byli antyczni Trakowie i Dakowie), celtyckim i germańskim (Wandalom, Gotom), zasiedlała od końca V wieku, napływająca ze wschodu ludność słowiańska. Materiał archeologiczny z tego okresu pozwala na stwierdzenie, że poziom rozwoju kultury materialnej tej ludności, był dużo niższy niż ich poprzedników, np. nie znali koła garncarskiego. Liczne wyprawy wojenne (wraz z Awarami) na tereny Cesarstwa Bizantyjskiego, przyczyniły się do szybkiego rozwoju. Prawdopodobnie stało się to za sprawą masowo osiedlanych jeńców wojennych pochodzących z cywilizowanych rejonów Południowej Europy.
Teren obecnej gminy Szczucin znajdował się w centrum Państwa Wiślan. Wiadomo, że na przełomie IX i X wieku było ono dobrze zorganizowane, posiadało ponad sto grodów i strażnic. Znajdowały się one na skrzyżowaniu ważnych szlaków handlowych (lądowych i wodnych) i ważnych przeprawach. Taka przeprawa znajdowała się w rejonie Opatowca i właśnie Szczucina. Prawdopodobnie zarówno na prawym, jak i lewym brzegu Wisły w rejonie Szczucina znajdowały się jakieś strażnice (gródek w Lubaszu, ob. Kępa Lubawska na prawym brzegu Wisły oraz Słupiec — ob. Rataje Słupskie) strzegące przeprawy i szlaku handlowego.
Prawdopodobnie w końcu X wieku strażnice i pobliskie osady zostały zniszczony przez wojów Bolesława Chrobrego, który spustoszył Państwo Wiślan podporządkowane od kilkudziesięciu lat władcom w Pradze. Wykopaliska archeologiczne potwierdzają, że nie pozostał się żaden gród wiślański, który nie nosiłby śladów zniszczeń. Te same wykopaliska potwierdzają, że kilka, kilkanaście lat później część grodów została odbudowana, ale z całą pewnością zostały one obsadzone przez załogi piastowskie.
Zasadą było, że w pobliżu grodów i na skrzyżowaniach traktów handlowych, powstawały ośrodki administracyjno-handlowe i ośrodki kultu religijnego. Takim ośrodkiem był Opatowiec należący do potężnego klasztoru w Tyńcu, Stary Korczyn i Wiślica. Wszystko to sprawiało, że z tych ośrodków prowadzona była akcja osadnicza na zalesionych terenach położonych z dala od dolin Wisły i Dunajca. Inicjatorami pierwszych akcji osadniczych były klasztory w Tyńcu (benedyktyni) i Jędrzejowie-Brzeźnicy (cystersi), jak i dwór książęcy.
W 1 połowie XII wieku ziemie obecnej gminy Szczucin znalazły się w dzielnicy, a następnie księstwie sandomierskim (późniejszym woj. sandomierskim), kasztelanii wiślickiej, a po utworzeniu powiatów, w powiecie wiślickim.
Pierwsza wzmianka źródłowa o przeprawie pod Szczucinem pochodzi z roku 1345 roku (Sczucin). W tym czasie Szczucin już istniał, gdyż kościół parafialny był wzmiankowany w spisie świętopietrza z roku 1326 (Sucin). Parafia szczucińska była już w pełni zorganizowana, czyli musiała powstać, wiele lat wcześniej. Chociaż w porównaniu z sąsiednimi parafiami, była bardzo rozległa, to była bardzo słabo zaludniona, gdyż mieszkało tu zaledwie ok. 4 osoby/km, co dawało 210-220 parafian. Dla porównania parafie na lewym brzegu Wisły liczyły w tym czasie: Opatowiec — 3270 i Korczyn Stary — 1650 parafian.
Od zamierzchłych czasów nadwiślański i puszczański Szczucin był własnością rycerską, a jego mieszkańcy trudnili się flisactwem, pracami leśnymi, bartnictwem, myślistwem, połowem ryb i w mniejszym stopniu — uprawą roli i rzemiosłem.
Nie ulega wątpliwości, że pierwsza akcja kolonizacyjna prowadzona była zza Wisły. Osadnicy pochodzili z ludnych terenów w rejonu Wiślicy i Korczyna. Późniejsza, trzynasto- i czternastowieczna akcja kolonizacyjna (na prawie niemieckim) — przynajmniej częściowo —prowadzona była w oparciu o ludność niemiecką. Nic dziwnego, ze osady z rejony Powiśla Dąbrowskiego (w tym okolice Szczucina) były bardzo silnie związane z terenami na lewym brzegu Wisły (powiązania rodzinne i gospodarcze). Należy dodać, iż kolonizację okolic Szczucina prowadziło wyłącznie rycerstwo z najbliższych, lewobrzeżnych terenów kasztelanii wiślickiej i połanieckiej oraz w mniejszym stopniu — brzeskiej (gród w Starym Brzesku k. Hebdowa, ob. pow. proszowicki).
Liczne katastrofalne wylewy Wisły (średnio raz na 25 lat) oraz zmiana ich koryt powodowały, że akcję osadniczą należało zaczynać od nowa. Na terenie Powiśla z tego powodu zniknęły wymieniane w średniowiecznych źródłach wioski: Brzostek, Dunajec i Rafałowice.
Brak źródeł z okresu 1100 — 1300 nie pozwala na precyzyjne ustalenie daty powstania poszczególnych wiosek. Niewątpliwie powstawały one sukcesywnie w miarę trzebienia Puszczy Nadwiślańskiej (Mędrzechowskiej). Najwcześniej powstawały wioski w dolinie Dunajca, a nieco później wzdłuż prawego brzegu Wisły. Z pewnością istniała, oprócz otoczonego lasami i trzęsawiskami Szczucina, także wieś Słupiec (jednak pierwsza wzmianka dopiero w 1395 r.), który był miejscowością graniczną między kasztelanią wiślicką i połaniecką (nazwa od słupów granicznych). Istniała też wieś Delastowice (nazwa trzynastowieczna). Tak na marginesie: nazwa Szczucin pochodzi od imienia (przezwiska) Szczuka (szczupak),w ten sposób Szczucin = własność (wieś) Szczuki, podobnie jak Szczecin = własność Szczeta lub Szczota. Końcówka: -in, świadczy o wczesnośredniowiecznej etymologii nazwy tj. X– 1 poł. XII wieku, gdyż w innym przypadku wieś nosiłaby nazwę Szczucice tak jak wieś k. Opatowa, założona w końcu XIII wieku, także własność jakiegoś Szczuki.
W miarę trzebienia Puszczy Mędrzechowskiej i osuszania podmokłych terenów nad Wisłą i Breniem, obok już istniejących: Szczucina, Lubaszy, Słupca i Delastowic, powstawały kolejne miejscowości obecnej gminy: Żelazowa Wola (ob. Żelazówka ob. cz. Lubasza) — 1428, Kasschina Wolya (Kasina Wola? ob. Wola Szczucińska) — 1470, Lubasz — 1470. Rejestry poborowe po raz pierwszy wymieniają w roku 1578 kolejne miejscowości: Laskową Wolę (ob. Laskówka Delastowska), Zabrnie i Kryniczna Wola (ob. Skrzynka). W tym czasie parafia szczucińska liczyła już ok. 850-880 wiernych.
W roku 1596 pojawiają się w spisach: Wola Lubaska (ob. Brzezówka), Dąbrowica, Maniów z Zamysowem i Suchy Grunt. W 1699 wymienione są nowe wioski: Borki z Orczkami, Ruszkowa (ob. cz. Zabrnia) i Załuże. W roku 1777 wymienione są Łęki (osobno: w 1785 — Łęki Szczucińskie i w 1790 — Łęki Żabieckie) oraz Kępa k. Słupca. Tuż przed I rozbiorem Polski w roku 1772 parafia szczucińska była największą w okolicy, gdyż liczyła ponad 4500 wiernych, chociaż wyłączono z niej w roku 1623 Słupiec i utworzono tam parafię p.w. św. Trójcy.
Do parafii szczucińskiej z kościołem p.w. św. Marii Magdaleny oprócz miasta Szczucina należały w końcu XVIII wieku następujące miejscowości: Oblekoń, Rataje, Kółko Małe, Kółko Wielkie, Słupiec Mały (wszystkie na lewym brzegu Wisły) oraz Delastowice, Lubasz, Folwark Adamczykowski, Borki, Brzezówka, Czołnów, Dąbrowica, Jedliny, Wola Laskowa (Laskówka Delastowska), Maniów, Odmęt, Orczki, Radwan, Ruszkowa, Skrzynka, Suchy Grunt, Świdrówka, Wójcina, Wólka Mędrzechowska, Załuże i Zamysowie.
Prawie bezludne, niedostępne ze względu na rozliczne rozlewiska i trzęsawiska oraz gęsto przy tym zalesione w XII i XIII wieku tereny obecnej gminy nominalnie stanowiły własność książęcą, jednak za panowania księcia krakowskiego i sandomierskiego Bolesława V Wstydliwego (2 poł. XIII wieku) i jego następców, stopniowo była rozdawana poszczególnym rodom rycerskim, m.in.: Awdańców, Powałów, Jelitów, Gryfitów i Półkoziców. W zamian za uposażenie, ich zadaniem była kolonizacja tych dziewiczych terenów.
W efekcie feudalna struktura własnościowa tych ziem powstała w XIV i XV wieku, de facto utrzymała się do połowy XIX wieku, tj. do uwłaszczenia chłopów i zniesienia pańszczyzny w latach 1848-50.
Chociaż w ciągu stuleci, klucze dóbr, wioski lub ich często zmieniały właścicieli, to jednak władały nim znane, nie tylko w Małopolsce rody.
Nie wiemy w którym roku Szczucin i okolice przejęli przedstawiciele rodu, który pieczętował się herbem Powała (Ogończyk). Z pewnością miało to miejsce przed 1396 rokiem, gdyż wtedy Mikołaj ze Smęgorzowa tegoż herbu sprzedał za 200 grzywien swoją część Szczucina, kasztelanowi sandomierskiemu — Klemensowi Jelitko z Mokrska herbu Jelita. Jelitkowie już wcześniej (od początku XIII wieku) posiadali Pacanów i kilka okolicznych wiosek). Jego sukcesorem był syn Florian „Pacan” z Mokrska. Od jego przezwiska wziął nazwę ród Pacanowskich, do których przez cały wiek XV należała co najmniej część dóbr szczucińskich. Jeszcze w roku 1419, w wyniku działów rodzinnych: Pacanów, Niegosławice, Rataje i Szczucin przypadły Florianowi Pacanowskiemu. Około 1470 roku właścicielami Szczucina byli potomkowie Floriana: Piotr i Florian Pacanowscy. Druga część dóbr szczucińskich pozostawała nadal w rękach Piotra ze Smęgorzowa herbu Ogończyk. To ta część dóbr była do połowy XVI wieku przedmiotem nieustannych zmian własnościowych. W 1547 roku władała nią Urszula Pacanowska wdowa po Janie Pacanowskim. To o tę część toczyła spór majątkowy ze Stanisławem Niedrzwickim herbu Ogończyk, który w efekcie przegrała. Druga część dóbr szczucińskich należała wówczas do Jakuba Przyłuskiego herbu Sulima, znanego poety i prawnika, zmarłego w Szczucinie w 1554 roku.
Rejestr poborowy z roku 1578 podaje, że właścicielem całego Szczucina i Woli Szczucińskiej był już Stanisław Niedrzwicki. W Szczucinie był folwark oraz 14 kmieci na 6 łanach, 4 zagrodników z rolą, 21 komorników z bydłem, 11 komorników bez bydła, 2 hultajów (ludzi wolnych najmujących się do robót sezonowych) i 3 rzemieślników. Natomiast w Woli Szczucińskiej było 8 knieci na 2 łanach. W tym czasie Słupiec Mały (na lewym brzegu Wisły) i Słupiec Wielki należały do Jakuba Chlewickiego herbu Odrowąż. W Sůupcu Wielkim miaů on 18 kmieci na 4 ˝ ůana, 6 zagrodników z rolŕ, 4 komorników z bydůem, 6 komorników bez bydůa i 6 rzemieúlników. W tym czasie zachodnia czćúă obecnej gminy, m.in. Delastowice i Laskówka Delastowicka należały do Fryderyka Bonera herbu Bonarowa.
Od II połowy XVI wieku do połowy XVIII wieku, część Szczucin i dobra szczucińskie były w rękach Stradomskich herbu Prus. Kolejni dziedzice: Melchior, Jan, Machler, Jan i ostatni Jan zmarły w 1748 roku.
Na początku XVII wieku pojawili się również w Szczucinie Miklaszewscy herbu Ostoja, m.in.: Wojciech (zm. 1637), Adam — pleban szczuciński (zm. w 1643), Seweryn, również pleban (zm. w 1666 r.) i Hieronim Miklaszewski wzmiankowany przez Kacpra Niesieckiego jako właściciela klucza dóbr szczecineckich (jednego z dwóch) w roku 1697. Jak widać z biegiem lat powstały dwa klucze dóbr: pierwszy z ośrodkiem w Szczucinie obejmował: Szczucin, Wolę Szczucińską, Brzezówkę, Dąbrowicę, Suchy Grunt, Świdrówkę i Zabrnie; a drugi, z ośrodkiem w Orczkach (ob. cz. wsi Borki) obejmowała: Borki, Czołnów, Maniów, Ruszków, Załuże, Zamysów i folwark Adamczykowski. W połowie XVIII wieku dobra Miklaszewskich i Stradomskich przechodziły z rąk do rąk. Ostatecznie w II połowie XVIII wieku, aż do roku 1779, obydwa klucze znalazły się w rękach rodu Małachowskich herbu Nałęcz.
Nie wiadomo w jakich okolicznościach, czy drogą zakupu, czy też drogą koligacji małżeńskich dobra szczucińskie przeszły w roku 1779 w ręce rodziny Chwalibogów herbu Strzemię. Źródła potwierdzają, iż w roku 1783 właścicielem Szczucina był burgrabia krakowski Stanisław Chwalibóg, po nim dziedziczył jego syn Jan Chwalibóg żonaty z Apolonią Bzowską, z którą miał syna Jana ożenionego z Justyną Suchecką oraz dwie córki: Eufemię wydaną za Jana Sucheckiego i Konstancję wydaną za Edwarda Jaraczewskiego.
Od nich zapewne po roku 1795, dobra szczucinieckie kupił szambelan króla Stanisława Augusta Poniatowskiego (od 1785 r.) — Karol Antoni Husarzewski, który w roku 1787 ożenił się z Elżbietą Podoską. Tuż przed śmiercią w roku 1814 otrzymał dla siebie i rodziny tytuł hrabiowski od króla Prus Fryderyka Wilhelma III. Po nim dziedzicem dóbr szczucińskich został syn Adolf Jan Husarzewski (1790–1855) herbu Husarzewski. W latach 1811–13 pracował w ministerstwie Spraw Wewnętrznych Księstwa Warszawskiego. Kilkanaście lat później, bo 12 maja 1829 został przez cesarza Mikołaja I mianowany kamerjunkrem dworu Króla Polskiego. Po powstaniu listopadowym osiadł w Wiedniu, wcześniej sprzedał swoje dobra pozostawione w obwodzie białostockim. Zrzekł się również wszystkich funkcji na dworze cesarza rosyjskiego. Po czym został nominowany rzeczywistym szambelanem Cesarstwa Austriackiego. Posiadając od kilkudziesięciu lat dobra w Galicji, już roku 1817 otrzymał austriackie obywatelstwo. Od roku 1832 jego żoną została Helena z Sierakowskich Husarzewska (1811–93). Po śmierci Adolfa Husarzewskiego (w 1855 r.) dobrami zarządzała jego żona Helena, a po niej jej wnuczka Eleonora Teresa Husarzewska (1866–1940) — córka Józefa Husarzewskiego (1840-92), która w roku 1885 wyszła za ordynata przeworskiego Andrzeja ks. Lubomirskiego. On to i ich syn byli właścicielami majątku w Szczucinie i okolicznych wioskach do 1945 roku..
Pozostałe wioski gminy również często zmieniały właścicieli: po roku 1656 rodzina Makowieckich herbu Pomian posiadała m.in. Kryniczną Wolę (Skrzynkę)
Klucz szczuciński Husarzewskich liczył w roku 1890 ponad 1916 mórg ziemi i należał do największych i najsilniejszych ekonomicznie w powiecie dąbrowskim. Tworzyły go folwarki i grunty rolne w wioskach: Borki, Łęka Szczucińska, Maniów, Świdrówka i Szczucin.
Od II połowy XVI wieku przez kilkadziesiąt lat Szczucin pozostawał dość prężnym ośrodkiem reformacji. Działał tu jeden z wybitnych przedstawicieli tego ruchu — Jakub Przyłuski herbu Sulima. Założył on drukarnię kalwińską, wydawał w niej zarówno dzieła różnowiercze zagranicznych autorów, jak też własne rozprawy.
W XVII wieku Szczucin rozwijał się dzięki rzemiosłu i handlowi, wciąż sporą rolę odgrywała w gospodarce żegluga na Wiśle. Na początku XVIII wieku wykształcił się tu aktualny układ urbanistyczny. Powstała w tym czasie manufaktura sukna — pierwszy zakład przemysłowy. Kolejni właściciele Szczucina podjęli starania o przywileje lokacyjne miasta. Takie starania podjęli Stradomscy w roku 1745. Tuż po I rozbiorze władze austriackie nie potwierdziły tego przywileju, gdyż spisach podatkowych z 1773 roku widnieje „wieś Szczucin”. Potwierdzenie praw miejskich otrzymał zatem Szczucin po tej dacie, ale nie później niż w 1786 roku, gdyż właśnie wówczas Ewaryst Kuropatnicki w „Geografii czyli dokładnym opisaniu królestwa Galicji i Lodomerii” podawał: Szczucin. Miasto i włość obszerna, przedtem domu Małachowskich, dziedziczna, teraz Chwaliboga. Wielkie bagna bitym kanałem tu osuszone, które mil kilka kraju zalewały. Potwierdzenie lub nowy przywilej lokacyjny z pewnością uzyskał Stanisław Chwalibóg, gdyż jego herb rodowy — Strzemię odtąd używany był przez magistrat miasta.
Ustalenie kordonu granicznego na Wiśle po I rozbiorze miał tragiczne skutki dla wszystkich miasteczek po obu stronach rzeki: Niepołomic, Uścia Solnego, Nowego Brzeska, Koszyc, Opatowca, Wiślicy, Nowego Miasta Korczyn, Pacanowa, Szczucina, Osieka, Połańca i Sandomierza. Zarówno żegluga na Wiśle, jak lądowy trakt nadwiślański praktycznie zamarł. Znaczne części zawiślańskich części powiatów: proszowickiego, wiślickiego i sandomierskiego zostały sztucznie rozdzielone. Podzielone zostały dobra ziemskie, miejskie (np. Nowego Brzeska, Opatowca, Nowego Korczyna), rozdzielone rodziny i przerwana wymiana handlowa, mimo że zaborcy gwarantowali swobodę. Była to czysta fikcja, gdyż kupcy i podróżujący masowo unikali szlaków komunikacyjnych gdzie poddawani byli nieustannym kontrolom i związanymi z nimi opłatami celnymi oraz karami. Po obu stronach granicy, w Szczucinie i Ratajach utworzono komory celne, na których ruch graniczny był niewielki. Za to szerzył się przemyt ludzi i towarów. Zjawisko to miało także pozytywne znaczenie, zwłaszcza w okresie powstań narodowych: 1794, 1830-31 i 1863-64 roku, kiedy to przez graniczną Wisłę ciągnęli do powstania ochotnicy z terenu Galicji, jak i dostarczano przez nią broń, zaopatrzenie, literaturę i pieniądze.
Rabacja galicyjska w 1846 roku nie miała w szczucińskiem tak krwawego przebiegu, jak w innych rejonach obwodu tarnowskiego, co nie oznacza jednak, że nie dochodziło do grabieży i mordów.
W okolicach Szczucina zamordowano Feliksa Strzyżewskiego — dzierżawcę Woli Szczucińskiej, Ludwika Grűnfelda — dziedzica Suchego Gruntu oraz jego syna Mikołaja Rydla — dziedzica Łęki Szczucińskiej. Najścia na dwory miały również miejsce w: Słupcu, Suchym Gruncie, Woli Szczucińskiej (właścicielka Helena Husarzewska), Zabrniu (także należał do Husarzewskiej). Dwór w Dąbrowicy był własnością Józefa Rydla, a dzierżawił go Jan Kanty Twardzikowski. Józef Rydel — kawaler orderu Legii Honorowej, major wojsk polskich Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego, był bratem Bonawentury — dziadka poety Lucjana Rydla.
Po wybuchu powstania styczniowego w 1863 roku w rejonie Szczucina koncentrowały się oddziały ochotników, zamierzających wziąć udział w walkach za Wisłą. Gromadzono też broń, żywność, umundurowanie, a w okolicznych lasach obozowały zbrojnie oddziały przed wymarszem do zaboru rosyjskiego. W lutym 1863 roku kompanię ochotników sformowano w Tarnowie, w kwietniu utworzony został w Chorzelowie oddział dowodzony przez Andrzeja Łopackiego. Kolejna grupa przygotowała się do boju w Partyni. Jej dowódcą został Edward Dunajewski. Po połączeniu powstańczych oddziałów, nad całością objął dowództwo gen. Zygmunt Jordan. Podzielił idący ku Wiśle korpus na dwie części. Jedną dowodził sam Jordan, drugą natomiast Dunajewski. Jordan przeprawił się przez rzekę w Słupcu, a Dunajewski — pod Szczucinem. Oddział Dunajewskiego składający się z 350 ochotników Dunajewskiego starł się zaraz po przejściu Wisły z silnymi oddziałami rosyjskimi, którym niedługo z odsieczą pospieszyły dodatkowe oddziały. Powstańcy zmuszeni byli wycofać się za Wisłę do Szczucina. Straty były duże — kilkudziesięciu zabitych i tylu samo rannych, a sam Dunajewski utonął w nurtach Wisły. Po klęsce powstania schronienia w Szczucinie i okolicy udzielono wielu członkom rozbitych oddziałów. Leczono i żywiono rannych, zapewniano im dach nad głową. Niektórzy z uciekinierów z zaboru rosyjskiego osiedlili się na stałe na ziemi szczucińskiej.
W 1867 roku w wyniku reformy administracyjnej, powstały w Galicji starostwa powiatowe. Szczucin znalazł się w powiecie dąbrowskim, obejmującym 103 miejscowości i liczącym ponad 47 tys. mieszkańców. Dwa lata później miasto miało 1157 mieszkańców z czego 566 stanowili Żydzi.
Autonomia Galicji spowodowała stopniowy rozwój ubogiego, pozbawionego przemysłu powiatu. Sam Szczucin niewiele jednak na niej skorzystał. Peryferyjne miasteczko, odcięte granicą od naturalnych rynków zbytu produktów po drugiej stronie Wisły, pełniło funkcję handlowo — usługowe dla zaledwie kilkunastu okolicznych wsi.
W 1877 roku oddano do użytku drogę bitą z Dąbrowy Tarnowskiej do Szczucina. U schyłku XIX wieku w Szczucinie obserwuje się ożywioną działalność społeczną i patriotyczną. W całym powiecie powstały kółka rolnicze, kasy oszczędnościowo — pożyczkowe, czytelnie ludowe, organizowano gniazda „Sokoła”. Te formy społecznej aktywności, wpływały pozytywnie na poprawę warunków ekonomicznych ludności, objęły również Szczucin. W 1905 roku rozpoczęto budowę linii kolejowej z Tarnowa przez Dąbrowę do Szczucina. Rok później, 12 października inwestycję zakończono i uruchomiono regularną komunikację na tej trasie. W 1912 roku kolejny pożar zniszczył niemal doszczętnie drewniane centrum miasteczka.
I wojna światowa powstrzymała wszelkie symptomy rozwoju miasteczka. We wrześniu 1914 roku, na zachód od Szczucina, wzdłuż Wisły rozlokowały się oddziały Legionów Józefa Piłsudskiego, atakując Rosjan po drugiej stronie rzeki i odnosząc spore sukcesy. Po wycofaniu się legionistów, ziemię szczucińską i cały powiat dąbrowski zajęły wojska rosyjskie. Szczucin był okupowany do maja 1915 roku, kiedy to, po słynnej bitwie gorlickiej Rosjanie zmuszeni zostali do odwrotu na froncie galicyjskim. Podczas walk i ostrzału artyleryjskiego legł w gruzach pałac Eleonory hr. Husarzewskiej ks. Lubomirskiej, zniszczony został kościół i niektóre budynki w mieście.
W 1934 roku, w wyniku reformy samorządowej utworzono gminę Szczucin. Nie pomogły protesty mieszkańców domagających się zatwierdzenia praw miejskich. Szczucin nie spełniał podstawowego kryterium, pozwalającego zachować status miasta: liczył mniej niż 3 tys. mieszkańców. Zgodnie ze spisem z roku 1931 w Szczucinie mieszkało 1600 osób (w tym 492 Żydów). W 1936 roku Szczucin ostatecznie został zdegradowany do rangi wsi. Bieda i przeludnienie wsi szczucińskiej (niektóre wioski w końcu XIX wieku liczyły więcej mieszkańców niż obecnie) spowodowało, że od końca XIX wieku do II wojny światowej, mieszkańcy na masową skalę emigrowali do Stanów Zjednoczonych..
W latach 30-tych niewiele się w Szczucinie zmieniło. Powstający Centralny Okręg Przemysłowy nie objął ziemi szczucińskiej, małe zakłady produkcyjne o niewielkim zatrudnieniu nie mogły wpłynąć znacząco na gospodarkę miasteczka.
Po zakończeniu wojny Szczucin pozostał wsią z zachowanym małomiasteczkowym układem przestrzennym. W minionym okresie miejscowość ta znacznie się rozbudowała, powstały nowe ulice, domy, obiekty użyteczności publicznej, a także zakłady produkcyjne, baza oświatowa i kulturalna.
Szczucin to obecnie siedziba gminy, lokalny ośrodek handlowy i usługowy, od 1989 roku funkcjonuje w realiach samorządowych. Po reformie administracyjnej gmina weszła w skład powiatu dąbrowskiego.

3. Zabytki ikonograficzne, heraldyka kościelna, rycerska i gminna

Ustawa o samorządzie terytorialnym z 8 marca 1990 roku (z późniejszymi zmianami) zezwala radom gmin i miast podejmować uchwały dotyczące ich symboliki (herbu, chorągwi i pieczęci). Od tego czasu większość miast i gmin przyjęło nowe symbole lub zatwierdziło już istniejące. Gmina Szczucin nie posiadała swojej prawidłowej symboliki.
Stolica gmina — Szczucin w okresie od ok. 1780 do 1935 posiadała prawa miejskie, dlatego też po roku 1990 używała swojego dawnego herbu przedstawiającego godło z herbu szlacheckiego Strzemię. Pozostałe wioski gminy, w dawnym zaborze austriackiego stanowiły jednowioskowe gminy i od roku 1785 miały prawo do tzw. pieczęci rustykalnej. Z tego prawa z całą pewnością skorzystały wszystkie wioski obecnej gminy Szczucin. Niektóre z tych miejscowości mogły używać swoich znaków napieczętnych do roku 1930. W porównaniu z innymi rejonami Podkarpacia są one niepowtarzalne i często odzwierciedlają historię, charakter i legendy dotyczące poszczególnych wiosek. Niewykluczone, że od II połowy XVIII do roku 1848 (do uwłaszczenia chłopów), właściciele poszczególnych majątków ziemskich na obszarze wchodzącym w skład obecnej gminy używali indywidualnych pieczęci, celem uwierzytelniania wewnętrznych dokumentów. Chodzi o tzw. pieczęcie dominalne, noszące najczęściej herb właściciela wsi, na które wyrażały zgodę władze austriackie od 1773 roku. Niestety działania wojenne I i II wojny światowej spowodowały, że do dnia dzisiejszego nie zachowało się zbyt wiele wizerunków tych pieczęci.
Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w 1918 roku w użyciu był tylko herb państwowy, chociaż do 1930 roku tolerowano stare pieczęcie i herby gminne. W kancelariach niektórych majątków ziemskich w międzywojennej Polski, w tym w woj. krakowskiego, do którego należała gmina Szczucin, jako część powiatu dąbrowskiego stosowane były herby rodowe właścicieli.
Jednak gmina to nie tylko jej stolica — Szczucin, ale i pozostałe sołectwa. Mieszkańcy każdego z nich powinni utożsamiać się z gminnym herbem, flagą i pieczęcią. Projektując herb gminy należy uwzględnić: oczekiwania wspólnoty samorządowej, podstawowe kanony heraldyczno-weksylologiczne, jak i wyniki badań archiwalno-historycznych.

Poszukiwania (kwerenda) objęły zachowane źródła heraldyczne, jak i archiwalne dotyczące:

Symboliki powiatu wiślickiego od 1340 do 1795 roku oraz powiatu dąbrowskiego po roku 1998.samorządowej gmin i gromad z XIX i XX wieku.ów heraldyki rycerskiej (szlacheckiej) na ziemi nozdrzeckiej do 1939 roku.ów heraldyki kościelnej i cerkiewnej obecnej na terenie gminy od średniowiecza do I poł. XX wieku.
Paraheraldycznej symboliki związanej z folklorem i kulturą Krakowiaków Wschodnichcech krajoznawczo-przyrodniczych gminy Szczucin.

4. Kwerenda archiwalno-historyczna

Ad. 1. Powiat wiślicki nigdy w historii nie posiadał swoich symboli. Powiat dąbrowski od roku 2002 do 2007 używał herbu wielopolowego (zob. Rys. 1). W czerwcu 2007 roku Rada Powiatu Dąbrowskiego przyjęła nowy wzór herbu powiatowego (zob. Rys. 2).

Ad. 2. Po roku 1785 jednowioskowe gminy w Galicji miały prawo używać swoich pieczęci. W większości używanych do roku 1930 pieczęci widniał znak napieczętny. Pieczęcie większości z sołectw Gminy Szczucin do dnia dzisiejszego nie zachowały się. Przy opracowaniu symboli gminy Szczucin mógł być brany pod uwagę dawny miejski herb lub pieczęć miasteczka Szczucin, które prawa miejskie posiadało od lat 80. XVIII wieku do roku 1935. Oryginalne wizerunki herbu miejskiego do dnia dzisiejszego nie zachowały się. Zachowane odciski pieczęci miejskich z lat 1830 — 1926 przedstawiają godło z herbu Strzemię, którym pieczętowali się przedstawiciele rodu Chwalibogów. Chwalibogowie najprawdopodobniej wystarali się o powtórną lokację Szczucina jako miasta między 1779 i 1786 rokiem. Pierwszy przywilej lokacyjny, albo nie został zrealizowany albo nie uzyskał potwierdzenia władz austriackich po roku 1772. Najstarszą zachowaną pieczęcią znajdującą się w zbiorach Biblioteki Czartoryskich w Krakowie jest odcisk pieczęci przyłożony do dokumentu z roku 1830 (właścicielami miasteczka była już rodzina hr. Husarzewskich. Kolejne odciski pieczęci przyłożone są do kilkudziesięciu dokumentów z lat 1886 — 1912 (zob. Rys. 3). W czasie I wojny światowej używany był już inny wzór pieczęci Gminy Szczucin. Na reprodukcji odcisk pieczęci przyłożonej do dokumentu z 26 czerwca 1917 roku (zob. Rys. 4). Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę, używany był kolejny wzór pieczęci gminy Szczucin. Na reprodukcji odcisk pieczęci przyłożonej do dokumentu z 5 maja 1926 roku (zob. Rys. 5). Po zdegradowaniu Szczucina do statusu sołectwa w roku 1935 herb miasteczka przedstawiającego strzemię używano w sposób nieoficjalny. Po uchwaleniu ustawy o samorządzie lokalnym z marca 1990 roku. Gmina Szczucin ponownie zaczęła używać dawnego herbu miejskiego. W praktycznym użyciu były co najmniej trzy wzory tegoż herbu (zob. Rys. 6a, Rys. 6b i Rys. 6c).

Przedstawione wyżej wizerunki pieczęci miasteczka i gminy Szczucin oraz ostatnio używane wzory herbu gminnego były podstawą do opracowania nowego projektu herbu.

Ad. 3. Większość wiosek gminy Szczucin od 2 połowy XIII wieku do roku 1848 należała do dóbr rycerskich (szlacheckich). Poniżej przedstawiono herby wspomnianych rodów: Ogończyk (Powała), którym pieczętował się Mikołaj ze Smęgorzowa w XIV w. i Niedrzwiccy w wieku XVI (zob. Rys. 7). Od końca XIV do połowy XVI wieku właścicielami Szczucina (części) byli: Klemens Jelitko z Mokrska i jego spadkobiercy, którzy przyjęli nazwisko Pacanowski i pieczętowali się herbem Jelita (zob. Rys. 8). Kolejne rody, które zaznaczyły swoją obecność w Szczucinie i okolicy: Przyłuscy w XVI w. herbu Sulima (zob. Rys. 9); Chlewiccy w XVI w. herbu Odrowąż (zob. Rys. 10); Bonerowie na przełomie XVI i XVII wieku herbu Bonarowa (zob. Rys. 11); Nieco dłużej bo Ok. 100-120 lat były obecne na ziemi szczucińskiej dwa rody: Stradomscy (w XVII i w 1 poł. XVIII w.), którzy pieczętowali się herbem Prus I (zob. Rys. 12) i Miklaszewscy (od 1 ćwierci XVII do połowy XVIII wieku) herbu Ostoja (zob. Rys. 13). Należące do nich klucz dóbr szczucińskich wykupili około połowy XVIII wieku potężni Małachowscy herbu Nałęcz (zob. Rys. 14), którzy byli właścicielami dóbr do roku 1779. Od nich na krótko przejęli dobra Chwalibogowie, ale zdążyli „załatwić” Szczucinowi status miejski i nadać mu swój własny herb Strzemię (zob. Rys. 15). W latach 90. XVIII wieku majątki ich przejęli Husarzewscy herbu własnego, czyli Husarzewski (zob Rys. 16). W ich rękach Szczucin i dobra szczucińskie były praktycznie do śmierci Eleonory z hr. Husarzewskiej ks. Lubomirskiej w roku 1940. Jednak za ostatnich właścicieli dóbr szczucińskich należy uznać książąt Lubomirskich herbu Szreniawa bez krzyża (zob. Rys. 17), którzy władali majątkami szczucińskimi do roku 1945.

W projekcie herbu gminy Szczucin wykorzystano wyłącznie godło z herbu Strzemię.

Ad 4. Na terenie gminy Szczucin występują tylko jedna parafia, która powstała w okresie średniowiecza i znajduje się ona właśnie w Szczucinie jej patronem jest św. Maria Magdalena. Ze względu na fakt, iż Szczucin jako miasteczko w przeszłości herbu., wizerunek patronki: św. Marii Magdaleny nie może być brany pod uwagę przy projektowaniu herbu gminnego.

Ad.5. Symbolika związana z folklorem i kulturą Krakowiaków Wschodnich nie była bana pod uwagę przy projektowaniu herbu gminnego, ze względu na fakt, iż w przeszłości Szczucin posiadał herb miejski.

Ad6. Ze względu na fakt, iż Szczucin posiadał w przeszłości herb miejski, dlatego przy projektowaniu herbu gminy nie brano pod uwagę jej charakterystycznych cech krajobrazowo-przyrodniczych.

Użyte w projektach herbu, flagi i baneru gminy Szczucin barwy mają znaczenie symboliczne. Z barwami tymi należy wiązać (obok symboliki chrześcijańskiej) inne znaczenia, m.in.: cnoty i cechy charakteru, ciała niebieskie, kamienie szlachetne, metale i żywioły:
Złoto (żółcień) symbolizuje Boski majestat, objawienie Ducha Świętego, glorię zmartwychwstania, szlachetność, wspaniałomyślność, życzliwość, Słońce, topaz, złoto i światło.
2. Srebro (biel) to symbol czystości, uczciwości i lojalności oraz pokory, a także Księżyca, perły, srebra, wody i pokoju.
3. Czerwień to barwa krwi Odkupiciela, symbol Syna Bożego oraz Boskiego pomazańca (króla). Oznacza też miłość, dzielność, poświęcenie i żarliwość. Jest barwą Marsa, rubinu, ognia i wojny.
4. Błękit jest barwą Matki Bożej, nieba, wiary, prawdy, lojalności, wierności, stałości, Wenus, szafiru, miedzi i powietrza.
5. Zieleń symbolizuje sprawiedliwych i wybranych, nowe życie, nadzieję, żywotność, obfitość, zdrowie i piękno. Jest barwą Merkurego, szmaragdu i rtęci.
6. Purpura (fiolet) jest barwą Zbawiciela, Boga Ojca, symbolem męczeństwa i pokuty, dobroci, hojności, mądrości, dumy i umiarkowania. Przypisuje się ją Jowiszowi, ametystowi, cynie i chmurom.
7. Czerń to symbol śmierci, żałoby, smutku, piekła, nocy, ołowiu i Ziemi.
8. Rzadko lub bardzo rzadko stosowane w heraldyce i weksylologii, barwy pomocnicze — barwy naturalne: brąz, oranż (pomarańczowy), popielaty (szary) oraz kolor cielisty (barwa ciała), nie posiadają uniwersalnej symboliki.

Włodzimierz Chorązki

Bibliografia:

Arnold Stanisław, Terytoria plemienne w ustroju administracyjnym Polski piastowskiej (w. XII—XIII), [w:] Prace Komisji dla Atlasu Historycznego Polski, z. 1-2, Kraków 1927.
Bata Artur, Lawera Hanna, Szczucin i ziemia szczucińska, Krosno 1999.
Boniecki Adam, Herbarz Polski, t. I-XVI, Warszawa 1899-1912
Buczek Kazimierz, Z badań nad strukturą terytorialną Polski wczesnośredniowiecznej [w:] Studia Historyczne t. 13, 1970.
Buczek Kazimierz, Ziemie polskie przed tysiącem lat, Wrocław 1960.
Chomicki Antoni, Herby miast i ziem polskich, Warszawa 1939.
Długosz Joannis, Liber Beneficiorum Dioecesis Cracoviensis, t. 1 —3, Kraków 1864.
Drelicharz Wojciech, Piech Zenon [pod. red.], Współczesna heraldyka samorządowa i jej problemy, Kraków 2000.
Dudziński Paweł, Alfabet heraldyczny, Warszawa 1997.
Gail Tadeusz, Herby szlacheckie Polski porozbiorowej, Gdańsk 2005.
Gail Tadeusz, Herby szlacheckie Rzeczpospolitej Obojga Narodów, Gdańsk 2003.
Gail Tadeusz, Polskie rody szlacheckie i ich herby, Białystok 2000.
Głowacki Kazimierz [pod. red.], Historyczne miasta regionu sandomiersko-kieleckiego XIII-XX w., Kielce 2001.
Godło i barwa Polski Samorządowej, Warszawa 1998.
Górzyński Sławomir, Kochanowski Jerzy, Herby szlachty polskiej, Warszawa 1990
Gromnicki Tadeusz, Świętopietrze w Polsce, Kraków 1908.
Gumowski Marian, Zbiór pieczęci miejskich. Kartoteka pieczęci i herbów miejskich w układzie alfabetycznym [sygn. 1464–1493], Biblioteka Muzeum Czartoryskich w Krakowie.
Kiryk Feliks, Ruta Zygmunt, Dąbrowa Tarnowska. Zarys dziejów miasta i powiatu, warszawa-Kraków 1974.
Kulikowski Andrzej, Heraldyka szlachecka, Warszawa 1990.
Wrocław-Warszawa-Kraków 1968.
Ładogórski Tadeusz, Studia nad zaludnieniem Polski XIV wieku, Wrocław1958.
Maurowicz-Urbańska Helena, Lustracja województwa sandomierskiego 1789, Wrocław 1968.
Niesiecki Kacper, Herbarz Polski, t. I-X, Lipsk 1839-1846.
Ochmański W., Lustracja województwa sandomierskiego 1564-1565, Wrocław 1963.
Oprawko H., Schuster K., Lustracja województwa sandomierskiego 1660-64, Wrocław 1977.
Ostrowski J., Tablice odmian herbowych Chrzońskiego, Warszawa 1909.
Ostrowski J., Księga herbowa rodów polskich, Warszawa 1897 — 1906, t. 1 – 2.
Pałucki Władysław [pod. Red.], Województwo sandomierskie w drugiej połowie XVI wieku,; [w:] Atlas Historyczny Polski, Warszawa 1993
Paprocki Bartosz, Herby rycerstwa polskiego, wyd. K.J. Turowski, Kraków 1858.
Pawiński Adolf, Polska w XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; Małopolska t. 3, Warszawa 1886.
Piekosiński Franciszek, Kodeks dyplomatyczny Małopolski, t. 1-2, Kraków 1886.
Piekosiński Franciszek, Rycerstwo polskie wieków średnich, t. 1-3, Kraków 1896-1901.
Ptaśnik J., Monumenta Poloniae Vaticana, [w:] Acta Camerae Apostoliccae, T. 1 — 8, Kraków 1913
Rospond Stanisław, Słownik etymologiczny miast i gmin PRL, Wrocław 1984.
Seroka Henryk, Herby miast małopolskich do końca XVIII wieku, Warszawa 2002.
Siuchniński Mateusz [pod. red.], Miasta polskie w Tysiącleciu. T. 1 i 2, Wrocław-Warszawa-Kraków 1965-67.
Sobczak Jerzy, Święci i ich symbole, Poznań 2000.
Sulimierski F., Chlebowski B., Walewski W. [pod. red.], Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880-1902, t. 1-15.
Szymański Józef, Herbarz średniowiecznego rycerstwa polskiego, Warszawa 1993.
Szymański Józef, Herbarz rycerstwa polskiego z XVI wieku, Warszawa 2001
Szymański Józef, Nauki pomocnicze historii, Warszawa 2002.
Trawkowski Stanisław [pod. red.], Atlas historyczny Polski. Województwo sandomierskie w drugiej połowie XVI wieku, Warszawa 1993.
Wittig Wiktor, Zbiór pieczęci miejskich [sygn. 550-568].
Znamierowski Alfred, Insygnia, symbole i herby polskie, Warszawa 2000